٣٩٠٥

 

✓ نالی

🔸 شاعیر گلەییی هەیە لە یارەکەی و بە بێوەفا ناوی ئەهێنێت و بە «گوڵی هێرۆ»ـی ئەچوێنێت و دەڵێت:

نەمبیستووە هەرگیز لە دەمت بێنی وەفایێ
هەر چەندە سەراپا گوڵی، ئەمما گوڵی هێرۆ

🔹 واتە: هەرگیز بۆنی وەفام لە دەمت نەبیستووە. بۆیە تۆ هەر چەند لەناو جواناندا گوڵی، بەڵام گوڵەهێرۆی؛ کە تا بڵێی بە دیمەن ناسک و جوانە، بەڵام بێبۆنە. بەمانای ئەوەی تۆ هەر چەندە وەک گوڵ جوانی، بەڵام وەفات نییە و بێوەفایت.

  •  گوڵەھێرۆ، ھەڵمەڵە یان ھەرمەڵە، گل ختمی، ڕووەکێکی جوانی خۆڕسکە، لە تیرەی ھەرمەڵەکانە [malvaceae]، لە بنەماڵەی ئالسیا [Alcea]. ئەم گوڵە لە کوردستاندا بە چەندین جۆر و ڕەنگ لە دەستپێکردنی بەھاردا سەوز دەبێت، گوڵێکی ناسک و گەورە دەگرێت کە ڕەنگ و ڕوواڵەتێکی جوانی هەیە. بینین و سەرنجدانی ئارامیت پێ دەبەخشێت بەتایبەتی لەو کاتەی گژوگیای دەروبەری، هەمووی سیس و زەرد هەڵگەڕاون، ڕووناکیی چاوە و خەمڕەوێنە، هەر بەهۆی ئەم گوڵە جوانەوە لە کۆنەوە کچانی کورد ناو نراونە هێرۆ.

سێ ڕەنگی سەرەکیی "مۆر، سپی و زەرد" ـی ھەیە و باڵای یەک تا دوو مەتر بەرز دەبێت. تەمەنی گوڵەکەی نزیکی ٢٥ ڕۆژە، لە شوێنی گەرم و کەشوهەوای خۆشدا دەڕوێت و چەندین سوودی تەندرووستیی هەیە.

Kurdish_Poetry

٣٩٠٤

 

✓ هێمن

تۆ بەڵێنم پێ بدە تا من بەرەو ژوان ببمەوە
بمدەیە ماچێکی تەڕ لەم لێوە، با جوان ببمەوە

دەستی لەرزۆکم هەتا تێیدایە هێزی بەیگوشین
لێم گەڕێ تاوێ لە باخی سینە میوان ببمەوە

شەنگەبێری بسڕەوە فرمێسکی بێشوانی ئیتر
ڕەنگە هێشتا لەو چیا و زۆزانە بۆ شوان ببمەوە

من گوڵی سەر گۆڕی ئاواتی لەمێژینەم بەڵام
ڕێژنێکم لێ بدا پێم وایە بۆ ڕوان ببمەوە

شێخی سەنعان بۆ کچی گاور لە ئیسلام وەرگەڕا
من خەریکم بۆ کچەشێخێ پەژیوان ببمەوە

Kurdish_Poetry

٣٩٠٣

 

✓ هێمن

حەیفە ئەو دەستە کە گوڵزاری دەنەخشاند بشکێ
حەیفە ئەو دەستە کە دڵداری دەگەوزاند بشکێ

حەیفە دەستێ کە بە لەرزی و بە تەزیوی دیسان
دوژمنی ملهوڕی زۆرداری دەلەرزاند بشکێ

Kurdish_Poetry

٣٩٠٢

 

✓ شاهۆ

ئەی ئەو کەسەی لە نووری خوا خەلقە زاتی تۆ
حەیرانە عەقڵی کول لە بوڵندی سماتی تۆ

لاڵە زمان لە بەحس و بەیاناتی گەورەییت
کۆڵە قەڵەم لە وەسفی بوزرگی سیفاتی تۆ

وێنەت مەحاڵە نەبووە نییە تا ئەبەد
گیانم فیدات بێ فەردی هەموو کائیناتی تۆ

گوفتار و کردەوەت هەموو ئیعجازە بۆیە وا
نایێتە بەر ژمارە بە کەس، موعجیزاتی تۆ

تۆ ڕەحمەتێکی مەحزی لەبۆ گشتی عالەمین
یەعنی چرا و ڕەهبەری ڕێگەی نەجاتی تۆ

ئەو ڕۆژە باوک و ڕۆڵە لە یەکتر فیرار ئەکەن
سوڵتانی کول و شافیعی گشت سەییئاتی تۆ

ئەو ڕۆژە خۆتی خاوەنی تۆمار و تاج و تەخت
چونکە ئەمین و مەحرەمی خاسی خوداتی تۆ

چیت ویستووە کراوە چونکە لەلای زاتی زولجەلال
تاقانە خۆشەویستی هەموو ماسیواتی تۆ

کامت ڕەوایە هەر چی تەمەنناتە دێتە جێ
ئارێ، کلیلی قاپیی گشت موشکیلاتی تۆ

سەریان سوڕە بەجارێ عوموومی موقەڕڕەبین
لەو ڕوتبەیەی درا شەوی ئەسرا بە زاتی تۆ

لەو ڕۆژەدا کە کەس لە کەسە و کەس بە کەس نییە
سەرسامە جین و ئینس و مەلەک غەیری زاتی تۆ

کابە بە یومنی تۆوە بووە قیبلەگاهی عام
چونکە ئەبوو کە مەککە ببێتە وڵاتی تۆ

پایەت ئەوەندە بەرزە کە خوا و مەلائیکەی
پێشکەش ئەکەن هەمیشە سڵاویان خەڵاتی تۆ

ئەم کۆیلەیەت کە توولەسەگی ئاستانتە
موحتاجی لوقمەیەکە لە خوانی بەراتی تۆ

هیوام بە لوتف و مەرحەمەتی زاتی تۆیە من
چونکی پەناهی کۆمەڵی گشت عاسیانی تۆ

هەر چەند سیایە نامەیی ڕەفتار و کردەوەم
خۆ مولتەجیم بە زاتی عَظيمُ الصِفاتـی تۆ

فریام کەوە! بفەرموو بشۆرێ بە ئاوی عەفوو
ئەی ئەو کەسەی کە عەینی حەیاتە مەماتی تۆ

چاوی لە ڕەحمی ئێوەیە «شاهۆ» کە لای خوا
ڕەد ناکرێتەوە تەڵەب و خواهێشاتی تۆ

Kurdish_Poetry

٣٩٠١

 

✓ پیرەمێرد

ناوی تەواوی پیرەمێرد، تۆفیق کوڕی مەحموود ئاغا کوڕی ھەمزاغای مەسرەفە (١٨٦٧ – ١٩ـی حوزەیرانی ١٩٥٠) خاوەنی کۆمەڵێک پەندە کە لە پەندی پێشینانی کوردییەوە هەڵقوڵاون و لەناو هۆنراوەکانیدا هۆنیونییەتەوە، ژمارەیان دەگاتە ٤٨٠٠ پەند، زۆربەی پەندەکانی ڕۆژانە دەینووسی و لە ڕۆژنامەی ژیندا بڵاوی دەکردنەوە. دوای کۆچی دواییی، کاکەی فەلاح کۆی کردوونەتەوە و ڕێکی خستوون و لە دووتوێی کتێبێکدا چاپ کراون.

وتیان بە ڕێوی شاهیدت کێیە؟
وتی کلکی خۆم، باوەڕم پێیە

حەز دەکەی دوور بی لە گێرەوکێشە
بەقەد بەڕەی خۆت پێ ڕابکێشە

لە شار و لادێ ئەم نەقڵە باوە
گیای شین بە جێگای سەختەوە ماوە

شەڕنەکەر پیشەی زوودانیشتنە
بەردی زل بەڵگەی نەهاویشتنە

مەشهوورە بزن بۆ تاقەشەوێ
جێگای خۆش دەکا لە کوێ وەرکەوێ

شێخ ئەڵێ ئاگام لە عەرش و قورشە
کێت دیوە بە دۆی خۆی بڵێ ترشە

وا دامەنیشە تەمەڵ و بەتاڵ
تا نەگری، مەمک نادەن بە مناڵ

خۆت لێ نەگۆڕێ گەر بوویتە گەورە
مەشهوورە دنیا بە پێچودەورە

کێ باسی خەڵکی کرد بەلاتەوە
بۆ ئەوان قسەی تۆش ئەباتەوە

Kurdish_Poetry

 

٣٩٠٠

 

✓ ناری

حوججەتی موڵکی لەتیفی خەت و خاڵی ڕوویەتی
نووری ئیسباتی لەتافەت نەقشی حەڵقەی موویەتی

ڕوومەتە یا چینییە، یا لەوحی مینا، یا سەدەف
یا بە ئاهی سەردی عاشق ئاوە خۆ، بەستوویەتی

پەرچەمی جەزبەی دڵی کردم لەبۆ شوعلەی ڕوخی
ڕهبەری ئاتەشپەرەستی، توڕڕەیی جادوویەتی

سەیری خەندەی لێوەکەی بۆ دڵنەوازی چی دەکا
شەڕفرۆشی گەرچی ڕەسمی نێرگسی بەدخوویەتی

چاوی مەستی قابِضُ الأرواحـە لێوی وەک مەسیح
کوشتن و ئیحیا بە چاو و لێوی هەر ئەو، بوویەتی

مەنعی قەد ناکەم لە خوێنخۆریی کە شێوەی چاوییە
کوشتن و قەتڵی بەناحەق کار و پیشەی زوویەتی

نەشتەری غەمزەی لە جەرگم دا و بە گریەم پێ کەنی
غونچەپشکووتن بە شەونم، عادەتی پێشوویەتی

دیجلەیی سەیلی سروشکم حەدد و پایانی نەما
شاهیدی بێغایەتی لیتە و قوڕی پێڵوویەتی

قامەتی «ناری» بە کۆڵی میحنەتۆ وا خەم بووە
تەختی پیشانی هەمیشە هەمدەمی زانوویەتی

Kurdish_Poetry

٣٨٩٩

 

✓ ناری

ئەتۆ زەمم ئەکەی، مەدحت ئەکەم من
جەزای قەولی درۆ، با هەر درۆ بێ

Kurdish_Poetry

٣٨٩٨

 

✓ تاهیر بەگی جاف

یاشا، هەر یارێ بێوەفا و مەیلەن
دەروون وە بادەی بێمەیلی کەیلەن

دایم گرفتار ئاهـ عوشاق بۆ
نەسیبش دایم تاڵ فیراق بۆ

بەوێنەی «تاهیر» هەر دەردەدار بۆ
دیدەی مەخموورش دایم بیمار بۆ

Kurdish_Poetry

٣٨٩٧

 

✓ ئەدیب

  • پێنجخشتەکی لەسەر شیعرێکی تاهیر بەگی جاف

کێ دیتوویە وا حوسن و لەتافەت لە بەشەردا
چاوت کە هەموو غارەت و قەتڵی لە نەزەردا
قەتلی منی مەزڵوومی بە یەک غەمزە خەبەر دا
قوربانی ڕوخت بم کە شکستی بە قەمەر دا
حەیرانی لەبت بم کە ڕەواجی بە شەکەر دا

ئەمڕۆکە لەبەر خاڵی تۆ موستەغنی لە میشکم
بۆ شاهیدی دەردی دڵی شەیدا لەبی ویشکم
چون هێندە دروون پڕخەم و خوێناوی سریشکم
هەر چەندە دەکەم سەعی، لەبەر خوێنی سریشکم
خاکێ نییە بیکەم بەهەوەس گاهێ بە سەردا

ڕۆژێکی کەڕەم فەرموو، لە ڕووی لوتف و کەماڵات
تا بۆ بەڵەدی خاڵ و خەتت، بێمە موتاڵات
سەیری قەمەر و لەعلی لەبت کەم، قەد و باڵات
دڵ ڕۆویوە قوربان لە وجوودم بە خەیاڵات
دایم لە سەفەردایە ئەگەرچی لە حەزەردا

تا وەسڵی لە ئاوێنەیی دڵ دێ بە تەفەئئول
پەروانە بە ڕووی شەمعی، نەما تابی تەئەممول
لەو سەیلی غەمت نابێ ئەمانم بە تەخەییول
ناحەق نییە ناوەستێ ئەگەر پردی تەحەممول
سیروانی سریشکم کە دەکا هاژە لە سەردا

لەو ڕۆژەوە ڕووی کردە چرای بەزمی حەریفە
وا چارەیی من بوو وەرەقی زەردی خەریفە
گەر نەیبوو لە بەر مەستییە پەروایی ئەسیفە
مەقسوودی لەسەر کوشتنی عوششاقی زەعیفە
وەختێ کە دەکا خەنجەری تیژی بە کەمەردا

ناپرسی لەبەر حیشمەت و ئیقباڵ و جەلالت
لەو کێوکەنی کوشتە بەئوممێدی ویسالت
شیرینە بەشی دا ئەلەم و ژەهری وەباڵت
ئەستێرە هەموو مەحوە لەنێو نووری جەماڵت
چون شەمسی ڕوخی تۆ شەوی گێڕاوە بە فەردا

ئەی بۆ ئەلەمی من کە تۆ لوقمانی ئەمینی
شیریندەهەن و شوهرەیی ئافاق و زەمینی
جارێ بڵێ بێچارە «ئەدیب» بۆ چی حەزینی
مەیلی هەیە «تاهیر» کە بپرسی لە برینی
بڕوانە کە ئەو شۆخە چ تیری لە جگەر دا

Kurdish_Poetry

٣٨٩٦

 

✓ حەمدی

تەماشای بەرقی ڕوخسارت نەکەم حەقمە لەبەر چاوم
لەگەڵ فرمێسکما ڕۆحی ڕەوان ئەڕوا لە بەرچاوم

وەها پڕئاوی کردووە دیدەکانم شەوقی ڕوخسارت
کە مانگ و خۆر میسالی بەردی بن گۆمن لە بەرچاوم

شوکر یار ئیزنی داوە عەکسی نووری ڕوومەتی بگری
لەمەولا تا ببێتە مەتڵەعی شەمس و قەمەر چاوم

لە دەریایی نەزاکەتدا نموونەی گەوهەری نازە
بەری چاو ناگرێ چ بکا نەکا تەرکی نەزەر چاوم

بە پێی خۆی حەج ئەوا هاتۆتە بەر پێت گەر موسوڵمانی
دەچیتە کەعبە بێ شوبهە بە پێوە بێتە سەر چاوم

لە دەرگاهی نیگار بادی سەبا گەردی نەهێنابێ
کە وا ئەمشەو لە خۆشیانا خەریکە بێتە دەر چاوم

هونەرمەندانی موفلیس چەند کەرەمکارن لەگەڵ کوێری
شوکر بۆتە زیارەتگاهی موحتاجی بەسەر چاوم

مووەققەت تەم دەکا چاوێ کە سەیری پرتەوی خۆر کا
لە سەیری ڕووت موئەببەد حەقیەتی تەم کا ئەگەر چاوم

لەبەر مەستی نیگاهت کەوت لە دیدەی «حەمدی» یا سەوز بوو
خودا ئەم نەخلی نازە نەبڕی بەڵکوو بێتە بەر چاوم

Kurdish_Poetry