٤٦٩٩

✓ حەمدی (1876 - 1936)

لە عەکسی دەستی ڕەنگینت دڵی پەیمانە ڕەنگینە
لە خۆشی لێوی شیرینت مەی و مەیخانە ڕەنگینە

کە ئەسراری دەمت بادی سەبای بۆ غونچەیێ هێنا
فەرەح کەوتە دڵی ئێستا گوڵە و خەندانە ڕەنگینە

مەگەر خەندە جودایی خستە بەینی لێوی شیرینت
کە پشکووت غونچە هەر عەینی وەک ئەو لێوانە ڕەنگینە

لە باسی گەردن و گێسوویی لەیلاکەی دەکا عاقڵ
نەزانی چەندە زنجیری ملی دێوانە ڕەنگینە

کە باسی دەست و پەنجەی پڕنیگاری تۆ دەکەم جانا
میداد و خامە و سەفحە هەموو ئەفسانە ڕەنگینە

غەریبت کردە کەعبەی ئەهلی دڵ تەنها بە یەک جیلوە
میسالی حۆریی جەننەت بت و بتخانە ڕەنگینە

بە شوعلەی شەمعی کوڵمت بۆ نەسووتێ دڵ کە بیبینێ
وەکوو تووتی لە شوهرەتدا پەڕی پەروانە ڕەنگینە

وەرە ساقی بەیادی دلبەرە بێشەرتەکەی «حەمدی»
بدە جامێ دەخیلت بم قسەی مەستانە ڕەنگینە

Kurdish_Poetry

٤٦٩٨

✓ ئەحمەد موختار جاف (1896 - 1935)

بە میراتی لە دڵمۆ داغی ڕەش بۆ لالە جێ ماوە
کە وەقتێ سەوز ئەبێ ئەو بۆیە وا ناو جەرگی سووتاوە

بە سۆز و ناڵە دەنگی بولبولێ من دێتە گوێم ئەمشەو
مەزەننە شیوەنی بۆ عاشقێکی تازەکوژراوە

وتی شێتی کە باڵای من ببێ تۆ سەیری عەرعەر کەی
لە جێیێ زوڵفی من بێ بۆ چی تۆ چاوت لە لاولاوە

فیدای ئەو زوڵفە بم وەک سونبولی تەڕ سەر هەتا پێی تۆ
لە دەوری قامەتی سەروت بە پێچ و حەڵقە ئاڵاوە

سبەینێ چوویە باغ و خاڵی ڕووی تۆی دی خەجاڵەت ما
وەنەوشە بۆیە ملکەچ ئێستە وا مەحزوون و داماوە

چلۆن تەیری دڵم ڕزگار ئەبێ جانا لە دەستی تۆ
کە خاڵت دانەیە و حەڵقەی ئەسیری زوڵفی وەک داوە

تەمەننام کرد کە ماچێ تۆ کەرەم فەرمووی بە بەندەی خۆت
وتی بێدەنگ بە نابینی ڕەقیب لەو لاوە وەستاوە

وتم تا کەی لە حەق من چاوەکەم تۆ بێوەفا و مەیلی
وتی نازانی «ئەحمەد» ئێستەکە بێمروەتی باوە

Kurdish_Poetry

٤٦٩٧

✓ دەنگی کوردی

▪️ دەنگ: عەدنان کەریم (1963)
▪️ شیعر: مەحوی (1836 - 1906)

بە دەم مەوجی خوێنی ئەشکەوەم، بڕوانە چۆنم بۆت
دەروونم کەیلی زووخی دەرد و غەم، بڕوانە چۆنم بۆت

ڕەقیبی سەگ حەزی بوو، کوشتمت، سەیری کە چۆنی بۆم
دوعا بۆ دەست و تێغت من دەکەم، بڕوانە چۆنم بۆت

بە غەدداری نە وەک ناوت بەرن، بمئەنجنی، قەت من
شکاتی جەوری تۆ بەر کەس دەبەم؟ بڕوانە چۆنم بۆت

هەناسەی ئاگرینم بردەوە بەر، تا دەروونم سووت
بە ناڵە تا دڵت سەخڵەت نەدەم، بڕوانە چۆنم بۆت

بیانوو بگرە، شێوەی خۆت بشێوێنە بە من کوشتن
وەها چاوی بەدت لێ لا دەدەم، بڕوانە چۆنم بۆت

بە ئاوی گریە هەر دەم ناوی چاوم ششتووە، نەک جێت
بە خوێن ئاغوشتە بێ، تۆ، چاوەکەم، بڕوانە چۆنم بۆت

غەمی خۆشی نییە «مەحوی» لە دڵیا، هەر غەمی تۆیە
لە عیشقتدا دەکەم غەم بۆ بەغەم، بڕوانە چۆنم بۆت

Kurdish_Poetry

٤٦٩٦

✓ مینە جاف (1911 - 1965)

زار و زامارم بە غەمزەی تیری چاوی دولبەرێ
وام لە زنجیرا بە حەڵقەی پەلکی گێسووی عەمبەرێ

چینی زوڵفی لابەرێ وەختێ لەسەر خورشیدی ڕووی
قەت میسالی ڕووی بە خورشیدی درەخشان ناکرێ

بێت لەژێر چارشێو دەرخا ڕۆژی کوڵمی خۆی بە ڕۆژ
خۆر لە عەشقی شێت ئەبێ ڕێی مەغریبی بۆ نابڕێ

گیان بەدەس ئەم دولبەرە ئەندەر نیقابە دائیما
گەر لە ڕووی لادا نیقابی بێژە عالەم تێک درێ

دوو هیلالی یەکشەوەن ساکن لەسەر چەرخی جەبین
یا خۆ دوو ئەبرۆی سیان هەر یەک لە شکلی خەنجەرێ

فتنەیی ئاشووبی عالەم وا بە چاوی مەسیەوە
عشوەیی شیرێکی حەربی غەمزەیەکی نەشتەرێ

هەر دەڵێی ئۆردووی فەرەنگن تیپی برژانگی ڕەشی
بەم ئوسووڵەم من نەدیوە هیچ سوپا و سەرعەسکەرێ

چوون موعەمما ڕەسمی تەعلیمە لەسەر ئەم عەسکەرە
وا بە ئیما فێر بوون قورئان ئەخۆی تەعلیمدەرێ

دائما مەشغووڵە تەعلیمیان ئەدا و فێریان ئەکا
تا نەبن موحتاج کە ئەمرێکیان زوبانی پێ کرێ

گەر لەژێر دەسماڵییا دەرخا سیایی میشکەکەی
سوێن ئەخۆی ڕەشمارە یا خوا تابی میشکە بێ دەرێ

نەرگسی شەهلا لە حەسرەت چاوی بیماری ئەوە
دائما بیمار و گەردەنلارە سەر هەڵناگرێ

لێو وەکوو غونچە لەتیفە پەمبەیی و سوور و سپی
ناوی غونچە پڕ لە گەوهەر خەندە شیرین شەکەرێ

گەردنی سافی وەکوو ئاوێنەیی سافی بلوور
قەت میسالی لۆکسی ئەڵمان بەم بلوورە ناکرێ

دوو هەناری گوڵبەدەم جێگیر لە سینەی سافیا
تۆ بە گوڵیان تێ مەگە هەر گوڵە لەعلی ئەحمەرێ

نافەیی شیرین چ نافێ نافەیی ئاهووی خوتەن
عەترپەخشانە بەدایم وەک لە مشکی پڕ کرێ

سووریی گوڵ ڕەنگ نییە حەیرانی ڕەنگی ڕووی ئەوە
تۆ بە سووری تێ مەگە بیمارە تایە ئەیگرێ

وەسفی سەر تا پای ئەتوانم من بە شیعرێ بۆت بکەم
جوان ئەوەس گشتی بەیان کەم یەک بە یەک مەدحی کرێ

ڕوخ و ڕوو چاوئەختەر و زوڵفعەمبەر ئەبرۆهیلال
سیمبەر و قەدعەرعەر و لێویش لە گوڵ ناسکترێ

بۆ مەزەی ماچی لە شەهدی لەعلی لێوی بێچەشم
«مینە جاف» سوێن بێ بە قورئان وەختە گیان و دڵ دەرێ

Kurdish_Poetry

٤٦٩٥

✓ موخلیس (1910 - 1985)

دەستی کورتم کە نەگاتن بە سەر و پەرچەمی یار
خۆم لەبۆ دامەنی پاکی ئەکەمە تۆز و غوبار

ئارەزووی عەهدی شەبابی منی بێدڵ ئەوە بوو
دەنگی موتریب جامی جەم دیتنی یار فەسڵی بەهار

من وەها بووم و وەهام کرد، هەموو بایە، چ نییە
هەر دەمێکی کە بەبێ یار بچێ دەڕوا بەخەسار

مدتی‌ست تشنه‌لبان منتظر یار من‌اند
ساقیا مژدە کە یار آمده است بادە بیار

عاشقی مەوهیبەیە، گۆتە نییە، دەم مەکەوە
با بمێنێ لە دڵت هەرچی هەیە مەیخەرە زار

ڕوو لە منزڵگەهی دڵدار مەکە قەت بەس بە دەلیل
دوورە دەرچی بە سەلامەت چ پیادە و چ سوار

سالیکێکی ئەسەری حوسنی سلووکی کە نەبی
حەلی ئیشکالی دەکا ئاوی ترێ و ئاوی هەنار

گەر بکەم وەسفی قەدی دولبەرەکەی خۆم لە چەمەن
ڕادەوستن بە ملی کەچ سەمەن و سەرو و چنار

Kurdish_Poetry

٤٦٩٤

✓ ڕاجی (1912 - 1969)

ئەی بە ڕوومەت ماهی تابان، وەی بە باڵا موعتەدیل
وەی بە سیما ئەهلی جەننەت، چاوەکەت کەوسەر خەجیل

غونچەلەب کەی دێ بە خەندەی شەککەری گوڵڕەنگەوە
بولبولی ئاوارە کا، تا یەک تەبەسسوم مونفەعیل

کەی لە سایەی ڕۆین و گرژینەوەت دەگرم قەرار
تا لە کۆی دەردی فیراقت، دەمبەدەم بم مونتەقیل

ساقیا توخوا لە بادەی چاوەکانت پڕ کە جام
هەر وەکوو مەستانی قەدرت، بمکە جانا موشتەغیل

نیونەزەر گەر بێیە سەیری ئەم هەژارانەی فیراق
چلچرای کوڵمت ئەکەی بۆ دەردەداران موشتەعیل

کێ هەیە پەروانەئاسا دڵ نەسووتێنێ لە دووت
هەستە سا بۆ تەجرەبە جانا تۆ شەمعی ڕووبەهیل

دیدەعوننابم لە سایەی جامی ئاتەشڕەنگەوە
هەر وەکوو «ڕاجی» کە جەرگی بوو بە سەد خوێن موشتەمیل

Kurdish_Poetry

٤٦٩٣

✓ مەحوی (1836 - 1906)

شەتێ ئاوی کە زاهید بۆ وزوویەک کردووە زایع
فەقیرە هەر بە بایەک ئەو هەموو ڕەنجەی چووە زایع

میسالی وایە بەحرێ گەوهەری دابێ بە خەرموهرێک
لەبۆ دنیا ئەوی عومری ئەزیزی کردووە زایع

هەتا تۆ چوویە گوڵشەن، گوڵ بە بێنی میسکی زوڵفت کەوت
کە وا ئەو ڕەنگە خۆشەی سیس و هەم بێنی بووە زایع

نەکەوتە دام و ڕامی کەس نەبوو وەحشی نیگاری من
جیهانێ سەعی و کۆشش چوو لە ڕێی ئەم ئاهووە زایع

خەتی دا ڕوومەتی تۆ، موو لە چاوی عاشقانت هات
نەماوە چاوەکەم، چاوێ نەبووبێ بەم مووە زایع

مُؤذن بەزمی شەو وەک مورغی بێوادە دەشێوێنێ
هەموو وەختی لە ئێمە کردووە بەم قووقووە زایع

لەبۆ ئەربابی دنیا قەت مەدە بەست و بەیانی عیشق
کە «مەحوی» شەرحی نوکتەی جانفزا بۆ مردووە زایع

Kurdish_Poetry

٤٦٩٢

✓ ناری (1874 - 1943)

دڵ کە سەرمەستی ئیشارەی نێرگسی جانانە بێ
نامەوێ قەد بادەنۆشی مەیکەدەی مەیخانە بێ

تۆ خوا تا کەی ئەمن قوربانتم سەروی ڕەوان
ڕازی عەشقی من لە کووچەی شاردا ئەفشانە بێ

بەس لە گوڵزاری ڕوخت مورغی دڵم ئاوارە کە
حەیفە شەمعی عاریزت بێ بولبول و پەروانە بێ

لەحزەیە نەمدی، کە دیتم تاقی میحرابی برۆت
تاری کاکۆڵت بە شانەی ئاهی من تاتا نەبێ

خێوەتی قوتبی لە مەیدانی موحەببەت هەڵدەدەم
مورشیدی عیشقم ئەگەر ئەو ماهی نوورئەفشانە بێ

چاوەکەم چاکە لە پێش چاوی جەمیعی خاس و عام
بولبولی وەک من لە گوڵباخی دەمت بێگانە بێ

نامەوێ بەو شەرتە شوعلەی ئافتابی بێبەقا
ڕۆژی ڕوخساری عەلی خانم لەسەر ئاوا نەبێ

چەند بە شیرینی دەچێ قیبلەم لە ڕێگەی مەکتەبا
ڕۆحی شیرینم فیدای خاشاکی مەکتەبخانە بێ

خزمەت و گەردنکەچی قابیل بە من بوو عاقیبەت
ئیلتیفاتێکت نەبوو وا لایقی ئاغا نەبێ

چیم لە ماچین و خەتا داوە، هەتا ماچینی من
پەرچەمی چینچینی شیرینانی مەکتەبخانە بێ

لێم گەڕێ با کەشفی ڕەمزی مەسئەلەی خاڵت بکەم
شاریحی فتح المبين چاوم دەبێ ئیحیا نەبێ

«ناریا» بۆ شیعری مەدحی شۆخی شیرینی عەلی
حەیفە ئەشعارت بە تەرزی بەیتی بێکارانە بێ

Kurdish_Poetry

٤٦٩١

✓ زاری (1905 - 1982)

ئادەی وەرە قوربانی قەدی نەیشەکەرت بم
قوربانە سبەی لازمە قوربانی سەرت بم

دڵ حازرە بێ بیدە لە سێدارەیی زولفت
با هەر وەکوو خەرمانە لە دەوری قەمەرت بم

دەرمانی برینی دڵەکەی پڕ لە غەمم کە
ئەی من بە نیشانەی موژەکەی عیشوەگەرت بم

سووتاوم و ڕێگەم نییە بۆ دیتنی باڵات
پێ هەڵگرە بێ تا بەفیدای ڕێگوزەرت بم

ئاخرنەفەسە لازمە ئەی دیدە کە ئەمڕۆ
بۆ ڕەسمی وەفا هاتنە جێ خاکی دەرت بم

سەر هەڵبڕە بڕوانە کە سەربەرزییە بۆ من
بۆ ڕۆژی قیامەت کە شەهیدی نەزەرت بم

ڕۆژێ نییە زەخمێ کە نەکا خەنجەری نازت
نەمدی کەڕەتێ دەست لە ملێ یا کەمەرت بم

تۆ بیت و خودا بەسیەتی ئەم جەورە هەتا کەی
بەم جۆرە ئەمن هەڵگری زامی خەتەرت بم

ئەی باغی جەوانی منی دڵ لەتلەتی شێواو
عیللەت چییە بێبەهرە لە سایە و سەمەرت بم

سەد مەرتەبە ڕابوردی و نەتپرسی لە حاڵم
با دەفعەیێ خاشاکی شەقامی سەفەرت بم

خۆشبەختییە بۆ «زاری» کە دایم بە دڵ و گیان
غەمبار و حەزین، خەستە و خوێنینجگەرت بم

Kurdish_Poetry

٤٦٩٠

✓ حاجی قادری کۆیی (1816 - 1897)

تا بڵێی فەڕقی هەیە میهری من و ماهی فەلەک
لە سەرا تا بە سورەییا، لە سەما تا بە سەمەک

هەر کە لای کردەوە عوقدەی سەری زولفی لا دا
لە هەموو لاوە سەدای سەللی عەلا گەییە مەلەک

گوێ لە واعیز مەکە ئەمشەو تەک و تەنها وەرە لام
ڕۆژی مەحشەر بەمە گەر بمخەنە دۆزەخ بەدەرەک

کوتکوت و تیکەبەتیکەم بکەن و بمدەنە سەگ
جێگەمە لەم دەرە ناڕۆم بە جنێو و بە کوتەک

خالیسە سیککەیی ئیخلاسی دڵی موخلیسی من
بیخە نێو بۆتە چ حاجەت بەمە بیدەی لە مەحەک

ئەی مەهی چاردە سەیری مەهی دووهەفتە بکە
وەک منی دابنێ چاوی من و تۆ ناگەنە یەک

لە نقووشی غەزەلم چین و خەتا داماون
کێ دەڵێ ئەمتیعەیی کوردە کەڵاش و کەپەنەک

بۆ تەماشای بەلەک و زەندی سپی و چاوی بەڵەک
نیشتووە لەم دەرە عاشق وەکوو حاجی لەکلەک

Kurdish_Poetry