٣٩٤٩

 

✓ حەریق

ئەی تۆبە لە دەس ڕۆژی فیراق و شەوی هیجران
وەیڕۆ لە هەرا و کەشمەکەشی ساعەتی حیرمان

هەر خۆزگە بە پارم لە فیراقی خەمی یارم
هەر چاوەنواڕم لە نیگای دیدەغەزالان

جاران بوو کە ماڵم دەچوو باقی بوو کەماڵم
ئەم جارە بەجارێ سەروماڵم چوو بەتاڵان

تا سونبولی زوڵفت بووە پەرژینی گوڵی ڕووت
نەمدیوە لە دووریشەوە عیشوەی خەت و خاڵان

بۆ سەبزەیی نەوخێزی خەتی لالەڕوخانم
هەوری خەفەتم حازرە بۆ دیدەیی گریان

غونچەی ئەمەلم چونکە نەپشکووتووە ئەمساڵ
بولبول بە دڵم دێژێ کە سەد خۆزگە بەساڵان

تۆ تاری سەری زوڵف و منیش ئەشکی بەحەسرەت
خۆش دێن لەیەک ئەو ڕیشتە و ئەو دانەیی مەرجان

قەترەی عەرەقی شەونمی بەرگی گوڵی ڕووت بوو
وەم زانی کە مەرجانە لەسەر لەعلی بەدەخشان

تا ڕیشتەیی زوڵفت بووە دامی دڵی مەیلم
مەجنوونی دووجەیلم لە هەموو قەومێ هەراسان

جەرگم بە دەمی تیغی برۆت بێرە بەشەرتێ
بدروی بە تەلی زولف و بە تای سووزەنی موژگان

لەو چاکە کەوا دیومە کەوا چاکی دوو گیرفان
گیرفانی دەروونم بە خەیاڵ پڕ بوو لە عیرفان

دڵ بۆیە سەوادی بووەوە زوو لە خەتی تۆ
منداڵ بوو کە فێر بوو لە خەتی لەوحەیی جانان

تا ئایەتی حوسنی لە خەتی مەسحەفی ڕووت خوێند
ساحێبی سەواد و خەتە ناتیق بوو بە قورعان

تەشریحی خەیاڵی فەلەکول ئەعزەمی وەجهت
تەسویری بەبێ گۆی زەقەنت نایەتە ویجدان

خاڵت لە ڕوخت نوقتەیە بۆ مەرکەزی عالەم
زولفی وەکوو قەترەت بە کەشش هاتنە جەولان

بۆ مەتلەعی بورجی قەمەر و شەمسی جەماڵت
کەوتوومە ڕەسەدخانەیی نێو چاهی زەنەخدان

وەک مەنعی منی کرد لە تەوافی حەرەمی ڕووت
سا، ڕەببی لە ئیمانی کە سەرداری لەئیمان

بازاڕی جەهل گەرم و هونەر سەردە ڕەواجی
عەسری خەزەفە حەیفە گۆ هەر بێنییە مەیدان

هەر یەک پەلی فرزەندێ دەژی شیعری «حەریقی»
تۆ بۆ چی لە کیس خۆتی دەدەی موشتەری نادان

Kurdish_Poetry

٣٩٤٨

 

✓ نالی

خاو و بێخاوی دوو زوڵفی خاوم ئەز
چاوە چاوی یەک غەزالە چاوم ئەز

گەر نییە ئاور لە سینەمدا بە تاو
بۆچ لەبەر قوڵقوڵ غەریقی ئاوم ئەز

ناری سینەم گەر نەبێ، غەرقم ئەمن
ئاوی چاوم گەر نەبێ، سووتاوم ئەز

غەیری زوڵفی تۆ کە ڕشتەی عومرمە
دەس لە مافیهای زەمان بڕیاوم ئەز

تازە ئەبرۆت وسمە کێشاوە بە ناز
دڵ لەتی شمشێری تازەساوم ئەز

ئەی ڕەفیقان سوحبەتی «نالی» مەکەن
بۆچ کە من لەوڕا وەکوو بەدناوم ئەز

Kurdish_Poetry

٣٩٤٧

 

✓ حەمدی

لە خوێنی خۆم کە نووسی پیری مەی فەرمانی ئازادی
فەرەح کەوتە دڵی دەروێش و سۆفی کەوتنە شادی

موحیببەتخانەیە دنیا خەریکی عەشقە مەوجوودات
چ عوششاقی، چ مەعشووقی، چ شاگردی، چ ئوستادی

وەکوو شیرین خەیاڵی کوهکەندی گەر دەبوو لەیلا
لەگەڵ ئەو زوعفەدا مەجنوون دەکەوتە کاری فەرهادی

بە دڵ ئەهلی دڵی پەیدا دەکا دنیا هەتا ڕۆژێ
بە سەگ جەرگ و دڵی دێنێتە دەر هەر وایە موعتادی

بە پیری تازە سەوزی چی دەبێ نەخلی ئەمەل لاچوو
هەناسەی بێنەوایانت بەسە بۆ مەحو و بەربادی

فەلاکەت مورشیدی ئەهلی موحیببەت بێ ئیتر «حەمدی»
چ موحتاجە بە تەحسیل و سلووک و پیر و ئیرشادی

Kurdish_Poetry

٣٩٤٦

 

✓ موفتی پێنجوێنی

پڕیەتی سندووقی دڵ دایم هەتا دووسەدهەزار
گەوهەری پڕقیمەتی ئەشعاری شۆخی خۆششعار

سەرفی ناکەم من لە بازاڕی پڕوپووچا بە هیچ
یەعنی زوڵف و پەرچەم و خاڵ و خەتی ڕووی گوڵعوزار

ڕوو لە بەحری فکری ڕووناکم بە تەشبیهاتی چاک
ڕوو بە ڕۆژ ... موو بە قەید و تاری زوڵفی لەیلی یار

سووڕەتی مەیخانەکەم چاوی پیاڵەی مەی، مەزەی
ترش و شیرینی قسەی لێوی کە ئەڕژێنێ بە بار

ڕوومەتی دانێم بە باخ و پرچی پەرژین چین بە چین
هەر دوو چاوم پاسەوانی بێبەشە و نەگرێ قەرار

با قەدی دانێم بە موویەک نەک بە موو یەک نیوەموو
مەمکی نارنج و لیمۆ یا هەر بڵێم جووتێ هەنار

خۆم بە کەو کەم یا بە کۆتر بۆ نەچیری چاوەکەی
هەر وەکوو شابازی قاتڵ بێتە سەر دڵ بۆ شکار

خاڵی با دانێم بە دانە و موو بە داوی مورغی دڵ
چینی ئەگریجەی بە دووپشک و قەفی زوڵفی بە مار

نوقتەیەک دانێم لە جێی دەم چاو نەزانێ چی ئەکەم
قامەتی دانێم بە عەرعەر یا بە سەروی جۆیبار

دین و ئیمانی بکا پێشکەش سەری دانێ لە ڕێی
زاهیدی سەد ساڵە عومرێکی کە عابید بێ لە غار

نییەتی پێ دێ بە ڕۆژوو بێت و برۆی گەر دەر کەوێ
چاوی مەستی پڕ لە غەمزەی نێرگسی فەسڵی بەهار

شێخ و سۆفی گەر بە عیشوە و جیلوەیێ بێنن یەقین
لا دەبەن مێزەر بە مەستی دێنە بەزمی عوود و تار

شاعیران یەکسەر لە عەشقا چوونە مەیدانی فەنا
حەببەیەک نەمدی بەدەس بێنن لە مەزرووعاتی یار

یا بە سوورمەی چاوی نابینا و یا ئەکسیر ئەکەن
گەر لە خاکی ژێری کەوشی بێتە دەر تۆزی غوبار

موختەسەر ئەشعاری سەعدی هەر یەکی شارێ ئەژی
حاجی قادر فکری تیژی بوو بە وێنەی زولفەقار

«موفتی» بەم تەرتیبە گەر بارێ غەزەل کۆ کەیتەوە
کەس بە فلسێ نایەوێ بیبەیتە ناو بازاڕ و شار

Kurdish_Poetry

٣٩٤٥

 

✓ موفتی پێنجوێنی

ڕۆڵە من مردم لەژێر باری گرانی زوڵمەوە
ئێستە موشتاقی تەنافێکم کە بێتە ملمەوە
ئاگری قەهر و زەلالەت چۆتە جەرگ و دڵمەوە
بێ کفن داخڵ بە خاکم کەن بە خۆم و جلمەوە

پێت بڵێم ئەم دەردە چی بوو ئێستە سوار شانم بووە
تۆ کە گەنجی لابە ئەم فیکر و خەیاڵات و خووە
دوور ئەوەستام من لە مەکتەب تازە وەختم دەرچووە
سێبەری مەکتەب نەبێ غەربی بە چی سەرکەوتووە

من لە ترسی کاربەدەستی چەوت ئەلەرزم بێ درۆ
هیچ خەتاباریش نەبم ئاخر بەقەت یەک دەنکەجۆ
نەجمەکەیشی دەرکەوێ ئینجا ئەکەومە ڕۆڵەڕۆ
جەهل و بێعیلمی وەهای هێنا بەسەر ئەژدادی تۆ

جا کە وا بوو دەردی تۆ دەرمانی مابێ مەکتەبە
بۆ ژیانت سنعەتی شیرین و چاکت مەتڵەبە
خوێندنی عیلم و فنوونت شەرتی دین و مەزهەبە
هەروەکوو وەحشی لە کێو و دەشت و سەحرادا مەبە

ڕۆڵە من ئەمرم لە دەستت دەرئەچم تۆ بی و خوا
جەهلە بۆ عالەم هەموو دەرد و بەڵایەک خەڵق ئەکا
ئەم قسانەی پێت ئەڵێم بیرت نەچێ بۆ مابەقا
عیلمە سەد زنجیر و پێوەندیش لە پێدا لائەبا

تۆ ئەگەر دنیات نەوێ هەڵچی لە تەکیە و خانەقا
زەحمەت و تەحسیلی ناوێ پرچ و پەلکەی بێبەها
ڕیش بە مانگێ دێتە دەست و سەهلە تەزبیح و عەبا
قەت نەناڵێنی لەژێر باری گرانی بێوەفا

نان و بەرگی نێری و ژینی شەریف گەر ناتەوێ
چش لە منداڵیش لە سەرما یا لە برسانا خەوێ
نانی دەروێشی هەتا ماوی پەکت بۆی ناکەوێ
حیز و سالم ڕۆح لەبەر هەرگیز لەبەرتا ناڕەوێ

یا هەتا ماوی لەژێر دار و شەقی بێگانە بی
یا وەکوو ئەو میللەتەی ئەترافی شاری بانە بی
یا لە هەق لادە بەشت پرچ و دەق و دێوانە بی
بۆ چی تووشی زەحمەت و ڕەفتاری ڕێی مەردانە بی

Kurdish_Poetry

٣٩٤٤

 

✓ مارف ئاغایی

ئێمە دوژمنترین برای ئەم دونیایەین
ئێمە بێکەس و بێپەناین
تازە بادی خۆشمرووریش
بە شارەزووردا ڕانابڕێ
تا نالی خۆی بە قوربانی تۆزی پێی کا
تازە شێخیش ناچێتە نێو خەونی موریدەکانیەوە و
چاپخانەکەی پیرەمێردیش لە ڕووی نایە
تاقە یەک وشە بنووسێ.

هەور هەموو بارانی ئاسمانی هێنا
گوڵێک نەبوو پێشکەشی کەین
تازە چۆن هەور
باران بۆ ئەم وڵاتە دێنێ
شنە هەموو بۆنی خۆشی دونیای هێنا
پەنجەرێکمان نەکردەوە تاوێک تیا بحەسێتەوە
تازە چۆن شنە بۆنی خۆش
بۆ ئێمە بە دیاری دێنێ
ئێمە نەبووین لە جێی گەنم، فیشەکمان چاند؟
لە جێی کێڵان، تۆپمان لێ دا?
بە جێگای ئاو، خوێنمان پێ دا؟
ئێستا مناڵانی ئێمە هیچیان نانی گەنم ناخۆن
دەبێ هەویری باڕووتیان بۆ بشێلین.

ئێمە مەلین
بە قەفەسەوە هەڵدەفڕین
مرۆڤین و
بە زەنجیرەوە ڕێ دەبڕین
شاعیرین و
بە چەکەوە گوڵ دەنووسین.

من دەترسێم ڕۆژێک پیرەمەگروونەکان
سیروان و تانجەڕۆ بکەن بە دوو باڵ و
وەک سیمورغ بەجێمان بێڵن
ئەو دەم ئێمە بۆ پەناگا و بۆ ئەشکەوت و
بۆ لێقەومان ڕوو لە کوێ کەین؟
دەترسێم ڕۆژێک دارستان
پەنجە دە پەنجەی هەورەکان بهاڵێنێ و
ئێرە چۆل کا
ئەو دەم دەبێ
بۆ میوە و بۆ ژوان و سێبەر
دڵ بە چ شوێنێک خۆش بکەین.

ئێستا لە گشت شوێنێک
هەر شیوەنە و هەر واوەیلا
منی شاعیر، یەک شێعریشم بۆ نانووسرێ
دەزانی بۆ؟
مەزاجی کوردەواریم تێک چووە، دەروێش عەبدوڵڵا.

مناڵەکان! کە بەیانان لە خەو هەستان
هەتاو بۆ نێو دەروونتان بانگێشتن بکەن
کە خەوتان هات
سەر بنێنە سەر کەروێشکەی گەنمەکان و
مانگ بێننە نێو خەونەکانتان
ئەگەر بۆ شوێنێک ڕۆیشتن
پێ لە ڕووبار قەرز بکەن
دەنگ لە تاڤگە
ڕەنگ لە بەهار.

ئێمە گەڵاین
هەر بە سەوزی هەڵدەوەرین
مناڵین و
هەر لە لاویدا پیر دەبین.

جاران خەڵکی وڵاتێک بووم
پاشان بووم بە خەڵکی شارێک
دواتر گوندێک، پاشان ئەشکەوت
ئێستا خەڵکی قوژبنێکم کە لەشم بشارێتەوە.

جاران عاشقی فێعلێک بووم بە ناو بارین
کاتێ دەمبیست بەتاو هەڵدەهاتمە شەقام
یا بەفر بوو یانیش باران
بەڵام ئێستا کە بارینم گوێ لێ دەبێ
سام دەمگرێ
چونکە نازانم گوللەیە یا تۆپباران.

Kurdish_Poetry

٣٩٤٣

 

✓ قانێع

ئەی نان بۆ تۆیە شەڕی برایی
ئەی نان بۆ تۆیە ئاژاولەی جیایی

بۆ تۆیە برا برا ئەکوژێ
لە ڕوی مەیدانا مێشکی ئەپژێ

بۆ تۆیە دنیا کەوتە گیر و داد
بۆ تۆیە تۆرا دایک لە ئەولاد

بۆ تۆیە باوک فرزەند دەر ئەکا
کوڕی خۆی دوچار سەد خەتەر ئەکا

بۆ تۆیە جەردە ڕێگە قەتع ئەکا
ڕێگەی هاتوچۆ لە عام مەنع ئەکا

بۆ تۆیە ئاوسێ لە ئاوسێ زیزە
ماشەڵا شکڵت چەندە تەمیزە

تۆ هەر ئەو نانی چەن هەزار فەلا
بۆ تۆ داماوە و کەوتە حەلوەلا

کۆڕەی زیکری شێخ بۆ تۆیە ئەی نان
زامی دڵ بۆ تۆ بەسۆیە ئەی نان

هەوڵ و تەقەلای پاشا بۆ تۆیە
ئابڕووچوونی گەدا بۆ تۆیە

ئاسنگەر بۆ تۆ پیک ئەوەشێنێ
زارع بۆ تۆیە ئارەق ئەڕژێنێ

هەر کەس نانی بوو ئیمانی هەیە
ڕووسووری مەجلیس دیوانی هەیە

ڕێوی نانی بێ شێرێ تەواوە
شێر نانی نەبێ پشتی شکاوە

Kurdish_Poetry

٣٩٤٢

وێنەی شاعیری گەورەی کورد، ئەحمەد موختار جاف و عادیلە خانمی دایکی

✓ ئەحمەد موختار جاف

  • وێنەی شاعیری گەورەی کورد، ئەحمەد موختار جاف و عادیلە خانمی دایکی کە لە تەمەنێکی کەمدان. لەلایەن مامۆستا ئاودێر عوسمانەوە بڵاو کراوەتەوە. بە کامێرای خاتوو تاتیانا مینۆڕسکی و لە ساڵی ١٩١٤ لە هەڵەبجە گیراوە.
     
  • یەکێک لە شیعرە گرنگ و بەناوبانگەکانی ئەحمەد موختار جاف کە نزیکەی ٨۰ ساڵ لەمەوبەر وتوویەتی:

دێتە گوێم دەنگێ بە سۆز و شیوەن و گریانەوە
ناڵەیی دڵمە لە حەسرەت خاکی کوردستانەوە

لانەواز و بێکەس و مەزڵوومن ئێستە قەومی کورد
گا بەدەستی تورکەکان و گا بەدەس ئێرانەوە

ئیسمی ویجدان و عەداڵەت بێموسەممایە و درۆ
بۆ سیاسەت ئەم قسە کەوتۆتە سەر لێوانەوە

Kurdish_Poetry​​​​​​​

٣٩٤١

 

✓ ئەحمەد موختار جاف

دڕک هاودەمیەتی بولبول، پەشێوە حاڵەتی بۆ گوڵ
بەهاران بۆیە ئەو دایم ئەکا هەر ئەم چڵ و ئەو چڵ

لەلام وایە کە حەتتا خاکی ژێرکەوشی ڕەقیبانت
جەواهیرسورمەیە بۆ چاوەکانم، مەرهەمە بۆ دڵ

زەمان بەم حیزییە، تالیع بە ئەم ناسازییە ئەمڕۆ
نیگاریش لوتفی وا بێ چۆن ئەبێ من مەتڵەبم حاسڵ

بەرانبەر ئەبرووانی کەوتمە سوجدە، وتی عاشق
ئەگەرچی قیبلەگاهی تۆ کەچە نوێژت نییە باتڵ

تەوافی کەعبەیی دەرگانەکەت تەنها لە من مەنعە
لە قورئانا ئەڵێی ئایاتی ڕەحمەت قەت نییە نازڵ

تەپوکۆی ترپەترپی دڵ، بە گرمە ئەمشەو ئەیباران
فیدای ئەو شۆخە، تەشریفی کە دێتە مەنزڵم باقڵ

دەخیلم تۆ بزانە دەست و پەنجەی نازەنینێکە
بە گۆزەی تێ مەگە حەیفە، توخوا تۆ مەیخەرە ناو گڵ

وەکوو مووسا هەموو ئەعزای کە ئەیبیست ڕۆژی کێوی توور
لە سەر تا پێم ئەناڵێ وەقتی هیجرت نەک بەتەنها دڵ

ئەزانی قەدری «ئەحمەد» کەی ئەزانن ئەهلی ئەم شارە
لە دنیا دەربچێ و بمرێ و بچێتە ژێری خاک و گڵ

Kurdish_Poetry

٣٩٤٠

 

✓ هەوراز مەریوان

سنوور نامۆ دەبێ لایا، ئەوینێ گەر بە دڵ چێ بێ
چ سڵ ناکا لە مردن گەر، تفەنگیش بۆی لەسەر پێ بێ

Kurdish_Poetry